Uniwersytet Wileński

Uniwersytet Wileński
Uniwersytet Wileński

Uniwersytet Wileński – jedna z największych wyższych uczelni w Europie Wschodniej, zdecydowanie największa i najbardziej prestiżowa na Litwie. Uniwersytet założony przez króla Stefana Batorego w 1579 roku jako Akademia i Uniwersytet Wileński Towarzystwa Jezusowego (łac. Academia et Universitas Vilnensis Societatis Jesu). W tym samym roku uczelnia została oficjalnie uznana przez papieża Grzegorza XIII. Początkowo działały tu trzy wydziały: filozoficzny, teologiczny i prawniczy, a językiem wykładowym była łacina.

Lata świetności uczelni przypadają na wiek XVII. Z uniwersytetem związane były wtedy postaci bardzo ważne dla polskiej, litewskiej i europejskiej kultury, sztuki i polityki, między innymi Wojciech Wijuk Kojałowicz – polski teolog, autor pierwszej “Historii Litwy”, Marcin Śmiglecki – autor popularnego w całej Europie podręcznika logiki, wykorzystywanego m.in. w Oxfordzie.

Akademia Wileńska była bardzo ważnym centrum kontrreformacji. Jej wykładowcami i pierwszymi rektorami byli Piotr Skarga – autor Kazań sejmowych i Jakub Wujek, który przełożył Biblię na język polski.

W XVIII wieku, za sprawą polskich jezuitów, na uczelni tej opracowano zasady gramatyki i ortografii jęz. litewskiego i rozpoczęto wydawanie pierwszych książek w tym języku. W 1753 roku utworzono tu obserwatorium astronomiczne, a przy nim wydział fizyki i astronomii.

Dziedziniec Wielki
Dziedziniec Wielki

Po kasacji zakonu jezuitów uczelnia została przemianowana na świecką i została podporządkowana Komisji Edukacji Narodowej, otrzymała wtedy miano Szkoły Głównej Litewskiej. Główne elementy reformy, to zmiana języków wykładowych na polski i litewski. W okresie od reformy  do rozbiorów Rzeczypospolitej, uczelnia ta przeżyła krótki okres ponownego rozkwitu – Uniwersytet Wileński posiadał wtedy najlepszy w Rzeczypospolitej wydział medyczny.

Po rozbiorach uczelnia na krótko straciła statut szkoły wyższej, lecz wkrótce znów otrzymała tą rangę, stając się, za zgodą cara Aleksandra I, Imperatorskim Uniwersytetem Wileńskim. Do powstania listopadowego uczelnia przeżywała kolejny krótki okres świetności, w tym czasie studiowali na niej Adam Mickiewicz i Juliusz Słowacki.

Po stłumieniu powstania listopadowego car zlikwidował uczelnię, jako karę za udział wielu uczonych i studentów w powstaniu. Większość majątku zlikwidowanego uniwersytetu przeznaczono na uposażenie powołanego w 1834 Uniwersytetu Kijowskiego. To samo stało się z bezcennymi zbiorami biblioteki Liceum Krzemienieckiego, które do tej pory stanowią fundament Ukraińskiej Biblioteki Narodowej.

Uczelnia wznowiła działanie dopiero w 1919 roku jako Uniwersytet Stefana Batorego. Językiem wykładowym w okresie międzywojennym był język polski. W okresie międzywojennym uczelnia nie dorównała dawnej świetności. Jednym z najlepszych wydziałów była filologia polska, w cieniu której powstała grupa poetycka Żagary, do której należeli Teodor Bujnicki i Czesław Miłosz.

15 grudnia 1939 roku uczelnia została zlikwidowana przez władze sowieckie. Wydziały Prawa i Nauk Społecznych, Medycyny, Humanistyczny i Matematyczno-Przyrodniczy działały w podziemiu. Uniwersytet wznowił działalność dopiero w 1944 roku. Uczelnia stała się prowincjonalnym uniwersytetem, z językiem wykładowym rosyjskim i nielicznymi wykładami po litewsku.

Od odzyskania przez Litwę niepodległości w 1990 roku uniwersytet nosi nazwę Vilniaus Universitetas, a oficjalnym językiem wykładowym jest język litewski.

Aktualnie Uniwersytet Wileński jest największym na Litwie. Na początku roku akademickiego 2009 uczyło się tam 23707 studentów, w tym 408 obcokrajowców.

Od strony architektonicznej, budynki uczelni prezentują się niezwykle okazale. Najbardziej popularnymi i najczęściej ukazywanymi na zdjęciach miejscami, są Dziedziniec Wielki (Piotra Skargi) i Kościół św. Jana Chrzciciela i Jana Ewangelisty.

Dziedziniec Wielki
Dziedziniec Wielki
Kościół św. Jana Chrzciciela i Jana Ewangelisty
Kościół św. Jana Chrzciciela i Jana Ewangelisty

Budynki otaczające Dziedziniec Wielki pochodzą z czasu Kolegium Jezuickiego (wzniesionego w latach 1578-1620). Na zdjęciu widać przepiękne arkady. Warto wspomnieć, że dawniej arkady były dwukondygnacyjne, górna część została zamurowana w czasie zaborów. Kondygnację drugiego piętra powstały pod koniec XVII wieku.

Kościół św. Janów został konsekrowany w 1427 roku i zastąpił dawną drewnianą świątynię ufundowaną przez Władysława Jagiełłę. Pieniądze na nowy kościół pochodziły ze składek mieszczan.

Wnętrze zachwyca przestrzenią i bogactwem wyposażenia – wspaniały barokowy ołtarz wielki fundacji Wojciecha Radziwiłła i rokokowy chór pochodzą z XVIII wieku. Liczne rzeźby na postumentach kolumn pochodzą z innych zamkniętych kościołów. Tablice pamiątkowe i epitafia sławnych ludzi związanych z miastem tworzą swego rodzaju panteon.

Plan Starej Części Uniwersytetu Wileńskiego
Plan Starej Części Uniwersytetu Wileńskiego

Legenda:

  1. Dziedziniec Wielki
  2. Dziedziniec Obserwatorium
  3. Dziedziniec Biblioteczny
  4. Dziedziniec Sarbievijusa
  5. Dziedziniec Daukša’y
  6. Dziedziniec Daukantasa
  7. Dziedziniec Arkadowy
  8. Dziedziniec Gucevičiusa
  9. Dziedziniec Mickiewicza
  10. Dziedziniec Stanevičiusa
  11. Dziedziniec Sirvydasa
  12. Dziedziniec Drukarni
  13. Dziedziniec Akademicki

Szukasz dobrego przewodnika po Wilnie? Wybierz najlepszy!

Równie ciekawe:

  1. Kościół św. Franciszka i Bernarda
  2. Kościół św. Mikołaja
  3. Kościół św. Anny

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *